EDEBİYAT FAKÜLTESİ

(DİL VE TARİH COĞRAFYA FAKÜLTESİ, FEN-EDEBİYAT FAK. EDEBİYAT BÖLÜMLERİ, YABANCI DİLLER YÜKSEKOKULU)

 

 

1- DİL VE EDEBİYAT BÖLÜMLERİ

 

BATI DİLLERİ VE EDEBİYATLARI

 

         Mevcut Bölümler : Batı Dilleri ve Edebiyatları, Batı Kültürleri ve Edebiyatları

         Alacağı Unvan     : Dil Bilimcisi

         ÖSS Puan Türü    : DİL

         Eğitim Süresi       : 4

 

Batı Dilleri ve Edebiyatları bölümü bir çok batı ülkesinin dil ve edebiyatları ve dil bilimi üzerinde eğitim yapan programlar bulunmaktadır. Batı dilleri bölümünde yer alan programlar şunlardır:

 

Alman Dili ve Edebiyatı: Alman dili ve edebiyatı programında Alman Dili ve başta Federal Almanya olmak üzere Almanca konuşulan ülkelerin edebiyatları ve kültürleri tarihi gelişimi içinde öğretilmektedir.

 

Amerikan Kültürü ve Edebiyatı: Amerikan kültürü ve edebiyatı çalışmalarını İngiliz dili ve edebiyatı programıyla birlikte yürütmekte olup 17. yüzyılda ilk ürünlerini vermeye başlayan ve Amerikalıların yaşayışını ve dünya görüşünü yansıtan Amerikan edebiyatı, her ulusun edebiyatı gibi kendine özgü nitelikleriyle araştırılmakta ve öğretilmektedir.

 

Bulgar Dili ve Edebiyatı: Bulgar dili ve edebiyatı programında dersler, Bulgarca ve Bulgar edebiyatı ile ilgili konuları içermektedir.

 

Dil Bilimi: Dil bilimi programı, dil adı verilen ve değişik ülkelerde çeşitli toplumların birbirinden farklı sembol sistemleri biçiminde kullandıkları, fakat birçok ortak nitelikleri olan iletişim sistemini inceleyen bir bilim dalıdır. Bu niteliği ile dil bilimi anadil başta olmak üzere çeşitli dillerin yapısı, kullanımı ve tarihi ile ilgili konularda eğitim vermektedir.

 

Fransız Dili ve Edebiyatı: Fransız dili ve edebiyatı programında Fransız dil bilgisi geliştirilmekte ve Fransız edebiyatı tarihi, önemli Fransız yazarları ve edebi akımları incelenerek öğretilmektedir. Fransız Edebiyatı, Fransızca Kompozisyon, çeviri, metin çözümlemesi gibi konularda eğitim yapılır.

 

         İngiliz Dili ve Edebiyatı: İngiliz dili ve edebiyatı programında İngilizce yazma, okuma, anlama ve konuşma yetileri geliştirilmekte ve İngiliz edebiyatının çeşitli dönemleri ele alınarak, edebi eserler yazıldıkları çağın siyasal yaşamı ve fikir akımları çerçevesinde değerlendirilmektedir. İngilizce Dil Bilgisi, metin okuma ve inceleme, kompozisyon, çeviri ve İngilizce konuşma gibi öğrencilerin İngiliz Dili üzerindeki yeterliliklerini artırmaya yönelik eğitim yapılır.

 

İngiliz Dil Bilimi: İngiliz dil bilimi programında İngilizce’nin yapısı, gramer özellikleri, kelimelerin kökeni ve diğer dillerle ilişkileri ile ilgili konular okutulmaktadır.

 

İspanyol Dili ve Edebiyatı: İspanyol dili ve edebiyatı programında İspanyolca bilgisi kazandırılmakta ve İspanyol edebiyatı incelenmektedir. İspanyolca Dil Bilgisi, İspanyol Edebiyatı ve Kültürü, çeviri ve metinler gibi konularda eğitim yapılır.

 

İtalyan Dili ve Edebiyatı: İtalyan dili ve edebiyatı programında İtalyan dilinin gramer yapısı incelenmekte, İtalyan edebiyat ve kültürünü başlangıçtan günümüze kadar ele alan belli başlı akımlar ve yazarlar araştırılmakta ve bu alanda eğitim yapılmaktadır. İtalyan Lisesi ve konservatuarlar da öğretmenlik yapabilirler.

 

Leh Dili ve Edebiyatı: Leh dili ve edebiyatı programında Leh dili ve bu dille yazılmış edebiyat ürünlerinin özelliklerini inceleyen dersler okutulmaktadır. Ormanlı döneminde Lehistan ile diyalogları çok olduğundan bir çok belge üzerine eğitim yapılır. Arşiv sektörü üzerine araştırma yapılır.

 

Hungaraloji (Macar Dili ve Edebiyatı): Hungaroloji dili ve edebiyatı programında Ural dili ailesine bağlı bir dil olan Macar dili, Macar edebiyatı, tarihi ve kültürü ile ilgili konularda eğitim ve araştırma yapılmaktadır.

 

Rus Dili ve Edebiyatı: Rus dili ve edebiyatı programında Rus dili ve grameri öğretilmekte ve 19. yüzyıl klasik Rus edebiyatı ve Rusya tarihi üzerine çalışmalar yapılmaktadır.

 

Slav Dilleri ve Edebiyatları: Slav dilleri ve edebiyatları programında dersler, Slav dilleri kültürleri ve edebiyat ürünleri ile ilgili konuları içermektedir.

 

Yunan Dili ve Edebiyatı: Yunan dili ve edebiyatı programında Yunanca ve Yunan edebiyatı konusunda eğitim yapılmaktadır.

 

Batı dilleri programları mezunları ilgili anabilim dalının “Dil Bilimcisi” unvanı verilir. Dilbilimci olarak çalışmak isteyenler, bir dilin yapısını, kaynağını, başka dillerle ilişkisini araştırır; fonetik, anlam, gramer ilkelerini uygulayarak herhangi bir dilin gelişmesini inceler; tek sözcüklerin, birleşik sözcüklerin, eklerin, takıların kaynakları, gelişmeleri, anlam değişmeleri üzerinde çalışır, dil sistemleri geliştirirler; bir dil için sözcüklerin çeşitli kullanışlarına göre anlamlarını açıklayan sözlükler hazırlarlar. Başta İngiliz, Fransız, Alman ve İspanyol dili ve edebiyatı programlarını bitirenler yabancı dilde veya Türkçe eğitim yapan orta dereceli okullarda veya dershanelerde yabancı dil öğretmeni veya yükseköğretim kurumlarında öğretim elemanı olarak görev alabilmektedirler. İtalyan dili ve edebiyatı programından mezunları ise, İtalyan Lisesi ve konservatuarlara İtalyanca öğretmeni olabilir. Batı dilleri dil bilimcisi çeşitli televizyon ve gazetelerde tercümanlık yapma imkanları da sağlayabilirler. Dış İşleri Bakanlığında, elçiliklerde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığında, turizm acentalarında ve ticari şirketlerde mütercim-tercüman olarak çalışabilirler. Batı dilleri ve edebiyatları programını bitirenlerin iş bulma olanakları, dilini öğrendikleri ülke ile ülkemiz arasındaki kültürel ve ticari ilişkilere bağlı olarak değişmektedir. Genel olarak mezunlar Sanayi ve Ticaret Bakanlığında, elçiliklerde iş bulma olanağına sahiptirler. Ayrıca, Leh, Slav ve Rus dil bilimcileri Kültür Bakanlıklarında Arşivcilikte çalışabilirler.

 

DOĞU DİLLERİ VE EDEBİYATLARI

 

         Mevcut Bölümler : Doğu Dilleri ve Edebiyatları, Doğu Kültür ve Edebiyatları

         Alacağı Unvan     : Dil Bilimcisi

         ÖSS Puan Türü    : DİL

         Eğitim Süresi       : 4

 

Bu grupta oluşturan Arap, Fars, Hint, Kore, Çin, Urdu (Pakistan) ve Japon dili ve edebiyatları alanlarındaki edebiyat ve sanat eserlerini, bilimsel yöntemlerle öğreten ve tanıtan programlar bulunmaktadır. Doğu dilleri ve edebiyatları programlarının ilgilendikleri konular Aşağıda özetlenmiştir:

 

Arap Dili ve Edebiyatı: Arap dili ve edebiyatı programında Arapça dil bilgisi, çeşitli klasik ve modern Arapça metinlerin Türkçe’ye çevirileri, Arapça konuşma ve kompozisyon denemeleri ve Arap dili ve edebiyatı ile ilgili eğitim yapılmaktadır.

 

Çağdaş Türk Lehçeleri ve Edebiyatları: Çağdaş Türk lehçeleri ve edebiyatları programında Kırgız, Kazak Türkmen, Tacik vb. Türk lehçeleri ve edebiyatları konusunda eğitim yapılmaktadır. Temel Türkçe, Orta Türkçe, Yüksek Türkçe, Azeri Şivesi, Kazak Şivesi, Kırgız Şivesi, Türkmen Şivesi gibi Türk lehçeleri dersleri vardır. Ayrıca, bu şiveler içine giren Rus sözcükleri ile bu yörelerin çağdaş edebiyatları incelenir.

 

Fars Dili ve Edebiyatı: Fars dili ve edebiyatı programında Farsça dil bilgisi, İran tarihi, coğrafyası, İslamiyet’ten önceki İran dilleri, dinleri ve edebiyatları, İslam İran edebiyatı hakkında eğitim yapılmaktadır. Fars Edebiyatı Tarihi, Dilbilgisi, klasik konuşma, çeviri, metin şerhi gibi konularda eğitim yapılır.

 

Hint Dili ve Edebiyatı (Hindoloji): Hindoloji programında özellikle “Hint-Avrupa Dil Ailesi” adı altında toplanan dillerin temeli kabul edilen Sanskrit dilinin tarihi; eldeki metinlerin tarihsel olarak düzenlenmesi, metinlerin yazıldığı alfabe, gramer, edebiyat ve kültür tarihi, metin tercümeleri gibi konularda eğitim yapılmaktadır.

 

Japon Dili ve Edebiyatı: Japon dili ve edebiyatı programında Japon dilinin özellikleri, Japon kültürü ve edebiyatı, Japon dilinin diğer dillerle ortak yönleri okutulmaktadır.

 

Kore Dili ve Edebiyatı: Kore dili ve edebiyatı programında Kore dili ve uygarlığı, Kore dilinin diğer dillerle ortak yönleri konusunda eğitim yapılmaktadır.

 

Sinoloji (Çin dili ve edebiyatı): Sinoloji programında Çin dili ve Çin uygarlığı incelenmekte, Çin ve Japon dilleri arasındaki ortak noktalar konusunda eğitim yapılmaktadır.

 

Urdu Dili ve Edebiyatı: Urdu dili ve Pakistan araştırmaları programında Pakistan-Müslüman Hindistan tarihi ve kültür Urduca konuşma dili ve edebiyatını inceleme ve yazma yeteneğini geliştirici eğitim yapılmaktadır.

 

Doğu dilleri programı mezunları ilgili anabilim dalının “Dil Bilimcisi” unvanı verilir. Dilbilimci olarak çalışmak isteyenler, bir dilin yapısını, kaynağını, başka dillerle ilişkisini araştırır; fonetik, anlam, gramer ilkelerini uygulayarak herhangi bir dilin gelişmesini inceler; tek sözcüklerin, birleşik sözcüklerin, eklerin, takıların kaynakları, gelişmeleri, anlam değişmeleri üzerinde çalışır, dil sistemleri geliştirirler; bir dil için sözcüklerin çeşitli kullanışlarına göre anlamlarını açıklayan sözlükler hazırlarlar. Arap dili ve edebiyatı mezunları imam hatip liselerine Arapça öğretmeni, Çağdaş Türk Lehçeleri programını bitirenler orta dereceli okullara Türk dili ve edebiyatı öğretmeni olarak atanmaktadırlar. Ancak bunun için Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans programını bitirmek gereklidir. Öğretmen olmak isteyen kimseler için bu programların bazılarında dil öğretimi konusunda ayrı dersler de verilmektedir. Doğu dilleri programından mezun olanlar televizyon ve gazetelerde, Dış İşleri Bakanlığında, elçiliklerde, Sanayi ve Ticaret Bakanlığında, turizm acentalarında ve ticari şirketlerde mütercim-tercüman olarak çalışabilirler. Doğu dilleri ve edebiyatları programını bitirenlerin iş bulma olanakları, dilini öğrendikleri ülke

ile ülkemiz arasındaki kültürel ve ticari ilişkilere bağlı olarak değişmektedir. Genel olarak mezunlar Sanayi ve Ticaret Bakanlığında, elçiliklerde iş bulma olanağına sahiptirler.

 

KARŞILAŞTIRMALI EDEBİYAT

 

         Mevcut Bölümler : Karşılaştırmalı Edebiyat

         Alacağı Unvan     : Karşılaştırmalı Edebiyatçı

         ÖSS Puan Türü    : DİL

         Eğitim Süresi       : 4

 

Karşılaştırmalı Edebiyat programının amacı plastik sanatları ve müziği de içine alan geniş kapsamlı bir Batı Edebiyatı ve Kültürü yanında Türk ve dünya edebiyatını tanıyan elemanlar yetiştirmek ve araştırma yapmaktır.

 

Karsılaştırmalı Edebiyat programında metin analizi, batı kültür tarihi, mitoloji, roman gelişimi, tiyatronun gelişimi, sanata ğiris, batı edebiyatında kahraman tipleri, pratik eleştiri, eleştiri kuramları, Türk edebiyatı, çağdaş şünce akımları ve çeviri gibi dersler verilir.

 

Karşılaştırma Edebiyat programını tamamlayanlara “Karşılaştırmalı Edebiyatçı” unvanı verilir. Karşılaştırmalı Edebiyatçılarının yapacağı belli başlı işler ve üstlenecekleri sorumluluklar seçecekleri alanlara göre değişecektir. Fakat, bu alanların hangisinde çalışırlarsa çalışsınlar yazılı metinler üretmek, metinler üzerinde çalışmak işlerinin önemli bir parçası olacaktır. Karşılaştırmalı Edebiyatçı, yazar, eleştirmen veya çevirmen olarak çalışabilecekleri gibi programın disiplinler arası içeriğinden dolayı sanat ve basın dünyasında da iş bulma imkanına sahiptirler.

 

MÜTERCİM-TERCÜMANLIK

 

         Mevcut Bölümler : Mütercim-Tercümanlık, Çeviribilim

         Alacağı Unvan     : Mütercim-Tercüman

         ÖSS Puan Türü    : DİL

         Eğitim Süresi       : 4

 

Mütercim Tercümanlık programı örneğin, İngilizce yazılmış bir metnin başka bir dile yazılı olarak nasıl çevrileceği (mütercim) ve İngilizce’deki bir konuşmanın başka bir dile nasıl çevrileceği (tercümanlık) konularında eğitim yapar. İngilizce, Fransızca ve Almanca mütercim tercümanlık bölümleri vardır.

 

Tercümanın isi iki türlüdür. Birincisi “eşzamanlı tercüme” olup bir dilde konuşulanları, konuşma devam ederken, aynı zamanda başka bir dile çevirmedir. Bu tip tercüme uluslararanı konferanslarda çok gereklidir. Elektronik araçların gelişmesi ile bu alanda da ilerlemeler olmuştur. Tercüman, konferans salonunun arkasında bir kabinde oturur ve kulaklık ile konuşmacının söylediklerini dinlerken aynı anda mikrofona, konuşulanların tercümesini söyler. Dinleyiciler de bunu kulaklıkları ile dinlerler. İkinci tür tercümede, konuşmasını bitirdikten sonra tercüman söylenenleri çevirir. Bu tür tercümede her cümle iki defa söylendiğinden zaman alıcıdır. Bu tercümede de tercüman konuşmacının söylediklerini hatırda tutmak ve konuşmayı değiştirmeden çevirmek zorundadır. Mütercim ise bir dille yazılmış bir metni başka bir dile (Türkçe’ye) çevirir.

 

Mütercim-tercümanlık bölümü mezunları “Mütercim Tercüman” unvanı verilir. Daha çok tercümanlık üzerine eğitim yaptıklarından kendi alanlarında edebiyat üzerine fazla ilgilenmezler. Bu nedenle mezunlar her türlü tercümanlık sektöründe çalışabilirler. Çalışma alanları oldukça geniştir.

 

2- KÜLTÜREL ETÜT BÖLÜMLERİ

 

ANTROPOLOJİ

 

         Mevcut Bölümler : Antropoloji

         Alacağı Unvan     : Antropolog

         ÖSS Puan Türü    : EA

         Eğitim Süresi       : 4

 

Antropoloji (insanbilim) bölümü, evrenin ve dünyanın oluşumu; yasamın başlangıcı ve gelişimi; insanın biyolojik evrimi; ırkların doğusu, yayılışı ve fiziksel özellikleri; toplumların ve kültürlerin oluşumu, gelişimi, değişimi ve bu konularla ilgili tarih öncesi, tarihi ve güncel tüm sorunlar üzerinde eğitim ve araştırma yapar. Antropoloji bölümündeki programlar ve ilgilendikleri konular Aşağıda özetlenmiştir:

 

Fizik Antropoloji: İnsanın fiziksel özelliklerini doğasını ve nedenlerin yöntemlerle araştıran; toplumun genetik yapısını esas alarak, yaşayan insan gruplarının çeşitliliğinin nedenlerini bulmaya çalışan bir bilim dalıdır. Evrimin, yalnızca boy, baş ya da burun şekli, saç, göz rengi gibi son etkilerine değil, bu tür son etkileri oluşturan asıl nedenlerine eğilen ve ileri genetik ve matematik yöntemleri aracılığıyla yürütülen çalışmaları kapsar.

 

Paleoantropoloji: Fosil-insanbilim anlamına gelen paleoantropoloji, insanın geçmişte ve bugün canlılar dünyasındaki yerini; prüimat (tüm maymun türlerini ve insanı da içeren memeliler) takımı üyelerinin benzer yapısal özellikleri açısından akrabalıklarını ve bunların tarih öncesinden ve tarih devirlerinden kalan fosil örnekleriyle yakınlık derecelerini ve çevreleri ile ilişkilerini uygulamalı bir biçimde inceleyen bilim dalıdır.

 

Sosyal Antropoloji: Bu bilim dalı geçmişte yasamış ve çağımızda yaşamakta olan çeşitli toplumların ve bir toplumda değişik alt kültürlerin yaşayışını inceler, kültür-kişilik ilişkisini, toplumsal değişmeyi belirleyen faktörleri ortaya çıkarmaya çalışır. Evrenin ve dünyanın oluşumu, yaşamın başlangıcı, gelişimi, insanın biyolojik evrimi, ırkların doğuşu, yayılışı, kültür ve toplumun oluşumu, gelişimi üzerinde araştırma ve eğitim yapılır.

 

Antropoloji bölümünde öğretimin ilk iki yılda ilgili programların giriş dersleri verilmekte ve öğrenim ilerledikçe programlara özgü dersler yoğunlaşmaktadır. Antropoloji programında okutulan dersler alanlara göre değişiklik göstermektedir. Fiziki Antropoloji ve Paleoantropoloji alanlarında okutulan belli başlı dersler, genel paleoantropoloji ve primatoloji, osteometri, fotometri, evrim ve evrim tarihi, biyometri ve istatistik Grafik metotları, genetik ilkeleri, yasayan ırklar, el izlerinin antropolojisi, evrimin genetik temelleri, Afrika-Asya Paleoantropolojisi, kan ve laboratuar gibi derslerdir. Etnoloji ve Sosyal antropoloji alanında ise ekoloji ve kültür tahlili, köy ve köy sorunları, kültür türleri, aile antropolojisi, akrabalık ilişkileri, kültür değişmesi, din antropolojisi gibi dersler okutulur.

 

Antropoloji bölümüne girmek isteyen kişinin tarihe, coğrafyaya, sosyolojiye, psikolojiye ve biyolojiye ilgi duyması, insanı ve davranışlarını dikkatle incelemeye meraklı, olayları gözlemleme ve gözlemlerinden sonuçlar çıkarma yeteneğine sahip olması beklenir.

 

Antropoloji bölümünü bitirenlere "Antropolog " unvanı verilir ve diplomada öğrenim görülen program belirtilir. Örneğin, Antropoloji Bölümü Sosyal antropoloji Anabilim dalı gibi mezunlar, “Sosyal Antropolog” unvanı ile görev almaktadırlar.

 

Antropolog ilkel ya da uygar insan gruplarının başlangıcını, beden yapısını, özelliklerini, örf, adet ve geleneklerini, dilini ve eserlerini, kısaca yaşama biçimini inceler. Antropolog çalıştığı kurumda araştırma yapar ya da araştırma bulgularının uygulamada kullanılmasına yardımcı olur.

 

Antropoloji bölümü mezunlarının bir kısmı bazı kamu kuruluşlarında yetiştirildikleri alanla ilgili görevler alabilirler. Genellikle Kültür Bakanlığı ve Turizm Bakanlığı bünyesinde antropoloğ olarak görev alabilirler. Ayrıca,

 

Paleoantropologlar genellikle bir araştırıcı olarak çalışır. insan fosillerinin yapısının incelemeye ve bunların hangi tarih dönemine ve hangi coğrafi bölgeye ait olduklarını saptamaya çalışır. Paleoantropologlar tabiat tarihi müzelerinde, MTA'da ve diğer müzelerin varsa doğa tarihi bölümlerinde görev alabilirler. Bu alanda iyi bir iş bulmak için bir yabancı dil bilmek gereklidir.

 

Sosyal antropologlar çeşitli kültürlerde ve Türk toplumunda çeşitli alt kültürler üzerinde araştırmalar yaparlar. Örneğin aile yapısı, aile içi ilişkiler, akrabalık sistemleri ve değerler sosyal antropologların inceleme konularıdır. Antropologlar çeşitli insan grupları içinde bir süre yasayarak ve katılımcı gözlem tekniğini kullanarak onların yaşam biçimlerini değerlendirirler. Sosyal antropoloji programı mezunları Orman, Tarım ve Köy işleri Bakanlığı, Bayındırlık ve iskân Bakanlığı, DPT, Kültür Bakanlığı, Turizm Bakanlığı, Televizyon Şirketlerinde, Milli Folklor Enstitüsü gibi kuruluşların kültür ve eğitim birimlerinde sosyal araştırmacı olarak görev alabilmektedirler. Etnologlarda sosyal antropologlar gibi çalışma imkanına sahiptirler.

 

Fizik antropoloji programı mezunları ise müzelerde olduğu kadar, orduda giysi ve araçların, mimaride ev ve ev eşyalarının, endüstride araç ve gereçlerin, bunları kullanacak kişilerin beden yapısına uygun olarak hazırlanmasında ve sporcuların beden yapısına göre en başarılı olacakları dallara yöneltilmelerinde,  antropometrik standartları oluşturmaya danışmanlık yapabilirler. Fizik antropologlar, Milli Savunma Bakanlığına bağlı giyim ve araç üretim birimlerinde, endüstride, tabiat tarihi müzelerinde görev alabilirler.

 

ARKEOLOJİ

 

         Mevcut Bölümler : Arkeoloji, Arkeoloji ve Sanat Tar. Arkeoloji Programı

         Alacağı Unvan     : Arkeolog

         ÖSS Puan Türü    : SÖZ

         Eğitim Süresi       : 4

 

Arkeoloji bölümü, insanlığın doğuşundan, antik uygarlıklara kadar gelişen süren içinde bir zaman içinde oluşan kültür ve uygarlıkları incelemek ve bu konuda eğitim yapmaktır. Bu bölüm üç anabilim dalından oluşur. Bunlar:

 

1. Klasik Arkeoloji: Klasik arkeoloji, insanın varoluşundan antik çağın sonuna kadar süreyi inceler. Anadolu ve Anadolu dışında gelişmiş olan Yunan, Roma ve Bizans uygarlıklarını inceler ve bu alanda eğitim verir. Öğretim, Ege uygarlığında Minos ve Mykene kültürlerinin tanıtılması ile başlar ve Roma Çağı sonuna kadar sürdürülür. Anadolu'daki arkeolojik kalıntılara ağırlık verilerek, eski çağın mimarlık, heykeltıraşlık, sikke ve diğer buluntuları ele alınır.

 

2. Prehistorya: Tarih öncesi çağları (Yontma Taş Çağı'ndan Cilalı Taş Çağı'na kadar) inceleyen arkeolojidir. Tarih öncesi çağlara ait insan elinden çıkmış her türlü kalıntı ve eski eser incelenerek insan ve çevre ilişkileri üzerinde durulur.

 

3. Protohistorya ve Önasya Arkeolojisi: Bu anabilim dalı Önasya'da (Mezopotomya, Suriye, İran, Anadolu, Kıbrıs) Neolitik Çağ'dan başlayarak çivi yazısının kullanıldığı çağları da içine alan bir dönemi inceler ve bu konuda eğitim verir.

 

Arkeoloji programında klasik arkeoloji, paleotik yerlesim biçimleri, Mezopotamya ve Önasya arkeolojisi, Arkaik Devir mimarlığı, kazı teknikleri, resim-fresk-mozayik gibi dersler verilir. Arkeoloji programında okumak isteyen bir kimsenin geçmiş uygarlıkları incelemeye meraklı, bilimsel araştırma yapmaya istekli olması beklenir.

 

Arkeoloji programını bitirenler "Arkeolog" unvanı ile görev yaparlar. Arkeologlar "Teknik Eleman" sınıfından sayılmaktadır. Arkeologlar tarih öncesi ve eski çağ tarih dönemlerinde yaşamış toplumların bıraktıkları her türlü kalıntıyı, kronolojik bir düzen içinde karsılaştırmalı olarak inceleyerek geçmiş dönemleri aydınlatmaya çalışırlar.

 

Arkeoloji mezunlarının en temel çalışma alanı Kültür Bakanlığına bağlı müzelerdir. Ayrıca, MTA'da, turizm kuruluşlarında da çalışma olanakları vardır. Antika eksperi olarak çeşitli alanlarda çalışma imkanları vardır.

 

BİLGİ VE BELGE YÖNETİMİ

 

         Mevcut Bölümler : Bilgi ve Belge Yönetimi

         Alacağı Unvan     : Bilgi ve Belge Yöneticisi

         ÖSS Puan Türü    : EA

         Eğitim Süresi       : 4

 

Bilgi ve Belge Yönetimi bölümünün amacı, insanlığın, bilgi, fikir ve sanat ürünlerini toplayıp, kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlamak amacına yönelik uzman yetiştirir. Doküman ve bilgi merkezlerinin kuruluş ve işleyişinde gerekli teorik yöntem ve teknikler öğretilir. Osmanlıca ile kısmen Arapça ve Farsça dillerinin ağırlıklı olduğu bu bölüm, üç anabilim dalına ayrılır:

 

         1. Kütüphane: Kütüphanecilik programının amacı, bilgi, düşünce ve sanat ürünlerini toplama onların kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlama, kütüphanelerin kurulmasına ve işletmesine ilişkin eğitim ve araştırma yapmaktır. Günümüz kütüphaneleri ve onların kullanımı konusunda eğitim verilir.

 

         2. Arşivcilik: Kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kişilerin faaliyetleri sonucu oluşan belgeleri koruyan birimlerin kurulmasına ve işletilmesine ilişkin kuram ve yöntemler konusunda eğitim ve araştırma yapmaktır.


         3. Dokümantasyon ve Enformasyon: Kayıtlı bilginin sağlanması, düzenlenmesi ile dokümantasyon ve enformasyon merkezlerinin kuruluş ve işleyişinde gerekli, teori, yöntem ve teknikler konusunda eğitim ve öğretim verilir.
Yurtiçinde ve yurtdışında üretilen bilginin derlenerek, bilgi merkezlerinde kullanıma sunulması ve kütüphanelerin daha iyi hizmet verebilmeleri için, endeks, öz dergisi gibi bibliyografik kaynakların üretimi ve kullanım tekniklerinin geliştirmesi alanını ile uğraşılır.

 

         Bilgi ve belge yönetimi programının ilk iki yılında, sosyoloji, tarih, psikoloji, sosyal bilim okutulur. Sonra üç anabilim dalından biri tercih edilir. Kütüphanecilik anabilim dalında, kütüphaneciliğin tarihi, okul kütüphaneleri, halk kütüphaneleri, kataloglama ve sınıflama, kütüphane mevzuatı, çocuk edebiyatı, bilgisayar vb. dersler okutulur. Arşivcilik programın da belge ve belge bilim, kataloglama ve sınıflama, bilgisayarla arşivcilik, Osmanlıca gibi dersler verilir. Dokümantasyon ve enformasyon programında, bilginin analiz edilmesi ve erişilmesi, bilgi merkezlerinin yönetimi, bilginin yayılması ve otomasyon teknikleri ile ilgili dersler okutulur.

 

Bilgi ve belge yönetimi programını bitirenlere “Bilgi ve Belge Yöneticisi” unvanı verilir. Ayrıca, "Arşivci, Dokümanter ve Kütüphaneci" unvanları da verilir. Bilgi ve Belge Yöneticisi;

 

1. Arşivci, arşive gelen kitap, belge ve malzemenin tarih, konu ve ilgili olduğu kuruluşlara göre sınıflandırılması, düzenlenmesi, korunması, arandığında bulunarak ilgili yerlere gönderilmesi, yabancı dilde ya da eski harflerle yazılmış eserlerin tercüme ettirilerek çalışmalarda kaynak olarak değerlendirilmesi ve hizmete hazır halde tutulması, arşivdeki malzemenin bakım ve temizliğinin sağlanması gibi işleri yapar. Arşivciler, devlet arşivlerinde, askeri arşivlerde, özel kuruluşların arşiv bölümlerinde görev alabilirler. Günümüzde kurum ve kuruluşların ürettikleri belgelerin hızla artısı arşivcilere duyulan gereksinimi de artırmaktadır.

 

         2. Dokümanter, dokümantasyon merkezlerinde görev alan mezunlar üretilen bilgiyi derleme, sınıflama ve okuyucuya en kısa zamanda ve nitelikli bir biçimde sunma vb. işlemleri yaparlar. Yirminci yüzyılda meydana gelen yayın patlaması ve hızla artan bilgi üretimi ile birlikte, bilim ve teknolojinin her alanında bilgiye duyulan gereksinim de artmaktadır. Bilgi kaynaklarının basılı formdan her türlü kitle araçlarına kadar çeşitlilik göstermesi araştırmacılar için bilgi kaynağına ulaşmayı önemli hale getirmiştir. Bu nedenle endeks, öz dergisi gibi ikinci kaynakların üretilmesi ve kullanıma sunulması önemli bir çalışma alanı haline gelmiştir. Dokümantasyon ve enformasyon programını bitirenler kütüphanelerde, arşivlerde, özel yayınevlerinde görev alabilirler.

 

         3. Kütüphaneci, bir kütüphanede, yayınlanmış eserler arasında satın alınacakları seçer; kitap ve dergilerin sınıflandırılması, katalogların düzenlenmesini ve devamlı olarak okuyucuya ulaştırılmasını sağlar, kütüphanelerin katalog ve danışma kısmında okuyuculara, aradıkları bilgileri bulmada yardımcı olur, onarılacak veya ciltlenecek kitapları ayırır, kütüphanedeki eserlerden bilgiler derler ve bunları okuyuculara sunar. Kütüphaneci kapalı yerlerde ve genellikle sessizlik içinde, kütüphanenin büyüklüğüne ve tipine göre yalnız ya da başka meslektaşları ile birlikte çalışır. Geceleri ve tatillerde açık olan kütüphanelerde kütüphaneciler nöbet tutarlar. Kütüphanecilik mezunları kamu sektörüne ve özel sektöre ait kütüphanelerde, arşivlerde ve bilgi verme merkezlerinde görev alırlar. Kültür Bakanlığına ve üniversitelere ait kütüphaneler, kamu kesiminin en geniş işveren bölümünü oluşturmaktadır. Özel sektörün bilgi verme merkezleri ve özel arşivleri ücret yönünden daha doyurucu çalışma alanlarıdır. Bir yabancı dil bilmek bu alanda iş bulma sansını artırmaktadır.

 

ESKİ ÇAĞ DİLLERİ VE EDEBİYATLARI

 

         Mevcut Bölümler : Hititoloji, Sümeroloji, Eski Yanan Dili ve Edebiyatı, Latin Dili ve Edebiyatı

         Alacağı Unvan     : Eski Çağ Dil Bilimcisi

         ÖSS Puan Türü    : SÖZ

         Eğitim Süresi       : 4

 

Eski çağ dilleri ve edebiyatları programların amacı, Eski Çağlarda yaşamış toplulukların, bugün var olmayan dilleri ile kültürlerini inceleyecek araştırmacılar yetiştirmek. Eski Çağ Dilleri ve Kültürleri programında dört anabilim dalından oluşmaktadır:

 

Hititoloji: Hititoloji programında çivi yazısını Eski Babil’den alarak yaygınlaştıran Anadolu’nun göçmen kavmi Hititlerin yaklaşık M.Ö. 1200-1000 yılları arası kültür, edebiyat, din, tarih, sanat, hukuk vb. kültür ürünleri konularında dersler verilmektedir. Hitit Yazısı Grameri, Siyasal Tarihi, Hitit Dini Metinleri, Anlaşma Metinleri, Hitit Kanun Metinleri, Hitit Tapınak Envanterleri ve Toprak Bağış Belgeleri gibi konular da eğitim yapılır.

 

Latin Dili ve Edebiyatı: Latin dili ve edebiyatı programında İtalya’nın Latium bölgesinde doğan ve gelişen Latin dilinin gramer yapısı incelenmekte, bu dille meydana gelen edebiyat ve kültürün Roma İmparatorluğu’nun kuruluşundan yıkılısına kadar kaydettiği gelişmeler ile bu kültür ve edebiyatın modern batı dillerinin, kültürünün ve hatta tekniğinin gelişmesine etkisi konularında eğitim yapılmaktadır.

 

Sümeroloji: Sümeroloji programında M.Ö. 4000 yılının ortalarından İsa’nın doğumuna kadar uzanan sürede Önasya’da oturmuş ve çivi yazısını kullanmış kavimlerin dilleri, siyaset ve kültür tarihleri ile ilgili konularda eğitim yapılmaktadır. Sümerce, Akadca, Asurca, Babilce'nin dil ve edebiyat özellikleri üzerinde durulur, bu dillerin edebi, dini, hukuki ve çeşitli haberleşme metinleri işlenir.

 

Yunan Dili ve Edebiyatı: Yunan dili ve edebiyatı programı klasik çağ Yunan dili ve edebiyatı, Yunan yarımadası, Eğe ve Batı Anadolu’yu kapsayan alanda oluşan Yunan uygarlığı konusunda eğitim yapar.

 

         Eskiçağ Dilleri ve Edebiyatları mezunları ilgili anabilim dalına göre “Dil Bilimcisi” unvanı alır. Eskiçağ Dilbilimcisi, bir dilin yapısını, kaynağını, başka dillerle ilişkisini araştırır; fonetik, anlam, gramer ilkelerini uygulayarak herhangi bir dilin gelişmesini inceler; tek sözcüklerin, birleşik sözcüklerin, eklerin, takıların kaynakları, gelişmeleri, anlam değişmeleri üzerinde çalışır, dil sistemleri geliştirirler; bir dil için sözcüklerin çeşitli kullanışlarına göre anlamlarını açıklayan sözlükler hazırlarlar.

 

Latin dili ve edebiyatı ile Yunan dili ve edebiyatı mezunları müzelerde, epigrafi (yazıt bilim) alanında, kültür ve turizm faaliyetleri ile ilgili alanlarda, arşivlerde, eski belgelerin tercüme işlerinde çalışabilirler. Ancak epigrafi ve arşiv alanında uzman olmak için yurt dışında bir kaç yıllık eğitim görmek gerekmektedir. Sümeroloji mezunları müze arşivlerinde çivi yazısı uzmanı olarak görev alabilirler.

 

HALKBİLİM

 

         Mevcut Bölümler : Halkbilim (Folklor), Türk Halk Bilimi

         Alacağı Unvan     : Halk Bilimi Araştırıcısı

         ÖSS Puan Türü    : SÖZ

         Eğitim Süresi       : 4

 

Halk bilim programı iki önemli anabilim dalından oluşmaktadır. Bunlar Etnoloji ve Türk Halk Bilimidir.

 

Etnoloji: Bu bilim dalı, ırkların kaynağını, oluşumunu, yeryüzünde yayılış ve ayrılışlarını, aralarındaki bağlantıları, birbirleri ile etkileşimlerini inceleyen uzmanlar yetiştirir. Ayrıca bu bilim dalının amacı, geçmişte yaşamış ve yaşamakta olan kültürleri inceleyip, karşılaştırmak ve sınıflamaktır.

 

Türk Halk Bilimi (Folklor): Bu bilim dalı, halkın geleneklerini, dil, edebiyat, hukuk, yönetim ve sanat alanlarındaki ürünlerini incelemek, sosyokültürel öğeleri halkbilim açısından değerlendirerek yeni bileşimlere ulaşılmasını sağlama konusunda eğitim ve araştırma yapmaktır.

 

Halkbilim programında, halk sanatları ve mimarisi, halkbilim müzeleri ve sorunları, halkbilimde araştırma yöntemleri ve teknikleri, görüntü ve sesle belgeleme, halkbilim ve meteoroloji gibi dersler okutulur.

 

Halkbilim programın mezunları çeşitli kurumlarda ve üniversitelerde “Halk Bilimi Araştırıcısı” olarak görev yaparlar. Halkbilim araştırıcısı, Türkiye'nin değişik yörelerinde yasayan insanların örf ve adetlerini, kullandıkları deyimleri, sözcükleri, bilmece ve masalları ve diğer sanat ürünlerini derler, bunların özellilerini inceler ve tanıtırlar. Halkbilim programı mezunları Kültür Bakanlığına bağlı kuruluşlarda, televizyon ve gazete yayın kuruluşlarında görev alabilirler.

 

SANAT TARİHİ

 

         Mevcut Bölümler : Sanat Tarihi, Arkeoloji ve Sanat T. Sanat T. Programı

         Alacağı Unvan     : Sanat Tarihçisi

         ÖSS Puan Türü    : SÖZ

         Eğitim Süresi       : 4

 

Sanat tarihi programının amacı, Türkiye'de ve dünyada üretilmiş sanat eserlerini kronolojik gelişme ve yöresel boyutlarında incelemek ve bu alanda eğitim yapmaktır. Sanat tarihi programında İslam sanatı, batının ve çağımızın sanatı, eleştiri ve yöntembilim, teknik resim, fotoğrafçılık, Türk süsleme sanatları, minyatür sanatı gibi dersler okutulmaktadır. Sanat tarihi programında okumak isteyenlerin, her şeyden önce, güzel sanatlara ve sosyal bilimlere merakı olmaları gerekir.

 

Sanat tarihi programını bitirenler "Sanat Tarihçisi" unvanı ile görev yaparlar. Sanat tarihçisi resim, minyatür, mimarlık eserleri gibi sanat eserlerini değerlendirir, korur ve tanıtır, halkta sanat sevgisinin gelişmesi ve tarihi eser kaçakçılığına karsı halkın uyanık olması için konferanslar verir, yayınlar yapar. Sanat tarihçilerinin iş çevreleri genellikle müzelerdir. Ancak sanat tarihçileri geçmiş devirlerden kalma sanat eserlerinin ortaya çıkarılmasına katıldıklarından, zaman zaman arazide çalışmak zorunda kalabilirler. Müzelerde çalışan sanat tarihçileri, müzeye gelen eserleri, geliş yollarına göre sınıflandırır, kayıtlarını tutar, depolanmasını ve halka uygun yer ve zamanlarda sunulmasını sağlarlar.

 

Sanat tarihçileri, Vakıflar Genel Müdürlüğü, MTA, Kültür Bakanlığına bağlı kuruluşlar (müzeler) turizm kuruluşları gibi kurum ve kuruluşlarda görev alabilirler. Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans eğitimi görmüş olanlar orta dereceli okullarda sanat tarihi, restorasyon ve konservasyon, turizm gibi derslere öğretmen olarak atanabilirler.

 

3- TEMEL BİLİM BÖLÜMLERİ

 

COĞRAFYA

 

         Mevcut Bölümler : Coğrafya

         Alacağı Unvan     : Coğrafyacı

         ÖSS Puan Türü    : SÖZ

         Eğitim Süresi       : 4

 

Coğrafya bölümünde, doğal çevrenin özellikleri ile çevre-insan ilişkileri, nüfus dağılımı ve ekonomik etkinlikler gibi konularda araştırma ve eğitim yapılır. Coğrafya bölümünde genel klimatoloji, jeomorfoloji, coğrafi kartografya, beşeri coğrafyaya, genel ekonomik coğrafya, hidrografya ve bitki coğrafyası, Türkiye jeomorfolojisi, uygulamalı jeomorfoloji, uygulamalı klimatoloji, toprak coğrafyası, Türkiye ekonomik coğrafyası, beşeri coğrafyada veri toplama ve değerlendirme yöntemleri, bölgesel Türkiye coğrafyası, ulaşım ve tarım coğrafyası gibi daha çok uygulamaya yönelik dersler okutulmaktadır. Ayrıca, coğrafya öğrencilerine başlangıçta harita bilgisi, Grafik ve diyagram-çizim yöntemleri ile değerlendirilme gibi dersler verilir ve öğretim gezileri düzenlenir.

 

Coğrafya bölümünü bitirenler "Coğrafyacı" unvanı ile görev alırlar. Coğrafyacıların önemli bir kısmı öğretim, bir kısmı ise araştırma alanında çalışırlar ve yaptıkları iş de çalıştıkları kuruma ve çalışma alanına göre değişir. Araştırma alanında çalışan coğrafyacı jeomorfoloji, iklim, bitki örtüsü, toprak, maden ve su kaynakları konularında incelemeler yapar. Coğrafyacı ayrıca, ulaşım sistemi ve ekonomik yapı üzerinde çalışır, haritaları ve istatistiksel verileri değerlendirir.

 

Coğrafya programı mezunları, Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans eğitimini tamamladıkları taktirde ortaöğretim kurumlarında veya dershanelerde coğrafya, ilköğretim okullarında

sosyal bilgiler öğretmeni olarak görev alabilirler Bunun dışında, yüksek lisans öğrenimi yapanlar, Meteoroloji işleri Genel Müdürlüğü, Harita Genel Müdürlüğü, MTA, Elektrik işleri Etüd idaresi, DSi, Karayolları Genel Müdürlüğü gibi kuruluşlarda ve çeşitli bakanlıklarda çalışabilirler. Ancak, bu kuruluşlardaki teknik eleman kadrolarının sayısının kısıtlı olduğu gözden kaçırılmamalıdır.

 

FELSEFE

 

         Mevcut Bölümler : Felsefe

         Alacağı Unvan     : Felsefeci

         ÖSS Puan Türü    : EA

         Eğitim Süresi       : 4

 

Felsefe programının amacı, maddenin, bilginin kapsamı ve kaynağı, insanın dünyadaki yeri ve rolü, iyi, doğru ve güzelin ne olduğu gibi problem alanlarında düşünce üretebilecek elemanları yetiştirmek ve bu alanda inceleme, araştırma yapmaktır. Üniversitelerin felsefe programlarında başlıca dallar genellikle sistematik felsefe, felsefe tarihi, bilim tarihi ve mantık başlıkları altında toplanır. Sistematik felsefe, varlığın ve bilginin kaynağı, güzel, iyi ve doğrunun ölçüsü nedir? gibi sorulara tarihsel süreç içinde verilmiş cevapları tartışır. Bunlardan mantık doğru düşüncenin yöntemleri, estetik güzelin ne olduğu, ahlak felsefesi ise iyi, doğru davranışın ne olduğu konuları ile ilgili dallardır. Felsefe tarihi, evren-toplum-insan üzerine geliştirilen düşünceleri tarih sırasıyla ve tarih yöntemiyle inceleyip karsılaştırarak değerlendirir. Bilim tarihi, insan düşüncesinin en önemli ürünü olan bilimin başlangıcı, gelişimi; bilim, felsefe, din, teknoloji ilişmişini toplumlararası bilgi alışverişi bağlamında ele alır.

 

Felsefe bölümünü bitirenlere “Felsefe” Lisans Diploması verilir. Bir felsefeci mümkün olduğu kadar çok değişik alanlarda okur, okuduklarını tartışır ve fikir üretmeye çalışır. Felsefe programı mezunları, en az 16 kredilik sosyoloji 16 kredilik psikoloji eğitimi de gördükleri ve Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans programını tamamladıkları taktirde, ortaöğretim kurumlarında ve dershanelerde öğretmen olarak görev alabilirler. Ayrıca, Kültür Bakanlığı, olmak üzere bakanlıkların eğitim ve kültür ile ilgili birimlerinde, televizyon ve gazetelerde üniversitelerde, kamu kuruluşları ile özel kuruluşların eğitim, kültür, insan ilişkileri, planlama ve değerlendirmeyle ilgili birimlerinde değişik kadro unvanları ile çalışma imkânı bulmaktadırlar.

 

PSİKOLOJİ

 

         Mevcut Bölümler : Psikoloji

         Alacağı Unvan     : Psikolog

         ÖSS Puan Türü    : EA

         Eğitim Süresi       : 4

 

Psikoloji bölümü, insan davranışlarının gözlem ve deney yöntemlerini kullanarak bilimsel bir biçimde incelenmesi ve nedenlerinin ortaya çıkarılması konularında eğitim ve araştırma yapar. Psikoloji, kuramsal ve uygulamalı psikoloji adı altında iki dala ayrılır.

 

Kuramsal Psikoloji: Bu dal, öğrenme, düşünce, güdülenme gibi psikolojik süreçlerle ilgilidir. insan ve hayvanlar üzerinde laboratuarda deneyler yaparak psikolojik olayları inceleyen “Deneysel Psikoloji”; davranışların fizyolojik temellerini araştıran “Fizyolojik Psikoloji”; toplum tarafından etkilenen insan davranışlarını inceleyen “Sosyal Psikoloji”; insanda düşünce, öğrenme, duygu ve heyecan gibi psikolojik süreçlerin gelişimini inceleyen “Gelişim Psikolojisi” ve normal dışı davranışları inceleyen “Anormaller Psikolojisi” kuramsal psikoloji grubuna girer.

 

Uygulamalı Psikoloji: Kuramsal psikolojinin verileri günlük yaşamda insan davranışları ile ilgili sorunları gidermede kullanılır. İleri derecede uyum bozukluğu gösteren kimselerin davranışlarının nedenlerini ve tedavi yöntemlerini inceleyen “Klinik psikoloji”; endüstride üretimi artırmak için en uygun elemanların seçimini ve çalışma ortamında olumlu ilişkiler kurulmasını sağlayan, tüketicinin isteklerini saptayan “Endüstri Psikolojisi”; hafif uyum sorunları olan kimselere yardım yollarını araştıran “Danışma Psikolojisi”; okulda öğrenme sürecini ve öğrencilerin başarısızlık sorunlarını inceleyen “Okul Psikolojisi” uygulamalı psikolojinin başlıca alanlarıdır.

 

Psikoloji programında temel felsefe, mantık, istatistik ve sosyoloji gibi temel konularda verilen dersler ile psikolojiye giriş, öğrenme psikolojisi, deneysel psikoloji, çağdaş psikoloji akımları, gelişim psikolojisi (çocukluk, gençlik, yetişkinlik, yaşlılık), fizyolojik psikoloji, psikolojik testler, zekâ-kişilik psikolojisi, normal davranış psikolojisi gibi alan dersleri verilmektedir. Ayrıca uygulamalı dersler laboratuarlarda ve sahada sürdürülür.

 

Psikoloji bölümünü bitirenler "Psikolog" unvanı ile görev almaktadırlar. Psikologlar genellikle uygulama alanında çalışırlar. Bir psikolog, çalıştığı kurumun niteliğine göre, ilgilendiği bireylere test, envanter gibi psikolojik ölçme araçları uygular, bireylerle görüşme yapar, sorunlarını anlamaya ve uygun çözümler bulunmasına yardımcı olmaya çalışır. Araştırma ve eğitim alanında çalışanlar gerekli ölçme araçlarını ve insan davranışlarını değiştirme yöntemlerini geliştirirler.

 

Bugün ülkemizde psikologlar Sağlık Bakanlığına ve üniversitelere bağlı ruh ve sinir hastanelerinde,

ruh sağğı merkezlerinde, kreş ve çocuk bakımevlerinde, huzurevlerinde, çocuk ıslahevleri ve cezaevlerinde psikolog; rehberlik ve araştırma merkezlerinde okul psikologu olarak görev almaktadırlar. Halen psikologlar için özel ya da resmi endüstri kuruluşlarında çalışma olanağı sınırlıdır. Ancak endüstri geliştikçe ve iyi eleman yetiştikçe bu alanlarda da psikologların iş bulma olanaklarının artacağı söylenebilir. Son zamanlarda bazı psikologların özel olarak işyeri açtıkları da gözlenmektedir. Psikoloji bölümünü bitiren bir kimse, eğitimi sırasında 16 kredilik felsefe ve 16 kredilik sosyoloji ve 8 kredilik mantık alanından ders almış ve Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans programını

tamamlamış olmak koşulu ile, orta dereceli okullarda veya dershanelerde felsefe grubu, öğretmen liselerine öğretmenlik meslek bilgisi derslerini okutmak üzere öğretmen olarak atanabilirler. Ayrıca, özel eğitim okullarına rehber öğretmen olarak da atanabilmektedirler. Ancak bunun için görev alacakları özel eğitim kurumlarının engel alanında en az 9 kredilik ders almış olmaları ya da o özel eğitim alanında yüksek lisans eğitimi görmüş olmaları gerekmektedir.

 

Halen rehberlik ve araştırma merkezlerinde okul psikologlarına ve kliniklerde psikologlara gereksinme duyulmaktadır. Mevcut ve açılmakta olan üniversitelerin de psikoloji alanında öğretim elemanlarına gereksinmeleri artmaktadır. Bir psikoloji mezununun doyurucu bir iş bulabilmesi için psikolojinin belli bir dalında lisansüstü eğitim görmesi gereklidir.

 

SOSYOLOJİ

 

         Mevcut Bölümler : Sosyoloji

         Alacağı Unvan     : Sosyolog

         ÖSS Puan Türü    : EA

         Eğitim Süresi       : 4

 

Sosyoloji programının amacı, toplumsal kurumlar, bunların kökeni, gelişmesi, işlevi ve birbirleriyle

ilişkileri konusunda çalışacak elemanları yetiştirmek ve araştırma yapmaktır. Sosyoloji bölümünde genel sosyoloji ve metodoloji, kurumlar sosyolojisi, uygulamalı sosyoloji, sosyometri, sosyoloji tarihi, sosyal değişme, köy sosyolojisi, psikoloji, felsefe, ekonomi, hukuk, bilgisayar, istatistik ve yöntembilim dersleri okutulur.

 

Sosyoloji bölümünü bitirenler "Sosyolog" unvanı ile görev yapmaktadırlar. Sosyologlar, toplumda, grup yaşantısı sonucu ortaya çıkan sosyal ilişkileri, toplumsal kurumların kökenini ve gelişimlerini belirleyen ilke ve kuralları, tarihsel belgeleri inceleyerek, gözlem ve görüşme gibi yöntemlerle sahada araştırmalar yaparak ortaya çıkarmaya çalışırlar; eğitimciler, yasa koyucular ve planlama uzmanları için toplum yapısı hakkında bilgi toplar ve bunları yorumlarlar. Sosyologlar, aile, suçluluk, nüfusbilim (demografya), endüstri ve tarım sorunları, köy-kent yerleşmeleri, sosyal ekoloji, siyaset ve hukuk sosyolojisi gibi alanlarda uzmanlaşabilirler.

 

Ülkemizde sosyologlar üniversitelerde öğretim üyesi olarak ve DPT, Bayındırlık ve iskân Bakanlığı, Orman, Tarım ve Köy işleri Bakanlıkları, televizyon ve gazeteler, kamu iktisadi kuruluşlarında uzman, danışman ve araştırmacı olarak çalışmaktadırlar. Türkiye gibi hızlı bir toplumsal değişme ve gelişme sürecinde bulunan bir ülkede, toplum planlaması ve yapılan hizmetlerin sonuçlarının izlenmesi için sosyologların çalışmalarına gereksinme vardır ve bu giderek daha iyi anlaşılmaktadır. Sosyoloji bölümü öğrencileri, 16 kredi felsefe ve 16 kredi psikoloji ve 8 kredi mantık alanından ders aldıkları ve Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans Programını tamamladıkları takdirde, orta dereceli okullara felsefe grubu öğretmeni olarak atanabilirler.

 

TARİH

 

         Mevcut Bölümler : Tarih

         Alacağı Unvan     : Tarihçi

         ÖSS Puan Türü    : SÖZ

         Eğitim Süresi       : 4

 

Tarih, insanların eylem ve düşüncelerinin gelişimini, olayların ekonomik ve düşünsel nedenlerini ve bu nedenlerin birbirleriyle ilişkilerini açıklayan bir disiplindir. Tarih bölümünde geçmişte olan ve halen gelişmekte olan toplumsal, özellikle siyasal olaylar incelenerek oluş nedenleri ve ilişkileri üzerinde durulur. Üniversitelerin tarih bölümlerinde baslıca dallar genel Türk tarihi, eskiçağ tarihi, ortaçağ tarihi, yeniçağ tarihi, yakınçağ tarihi ve Türkiye Cumhuriyeti tarihi olarak sayılabilir. Genel Türk Tarihi: Türk tarihini bir bütün olarak alır ve çeşitli dönemlerini bu bütün içinde inceler.

 

Tarih bölümünü bitirenler kurumlarda "Tarihçi" veya "Arşivci" olarak görev alırlar. Tarihçi geçmiş olayları, kurumları, düşünceleri ve insanları betimlemek için geçmişe ait yayınlanmış ve yayınlanmamış tüm kayıtları, kitabeleri, mektupları, anı defterlerini, mahkeme kayıtlarını elden geldiği kadar ilk kaynaklarından toplar; derlediği bilgileri doğrulukları ve ifade ettikleri anlam bakımından değerlendirir; olayları oluş sırasına koyar, olaylar arasında sebep-sonuç ilişkisi kurar; olayların doğruluğunu yorumlar; bulgularını gerçeğe bağlı kalarak, yansız bir tutumla, açık ve öz biçimde rapor eder.

 

Tarihçilerin bir bölümü de arşivci olarak arşivlerde görev alırlar. Arşive gelen kitap, kâğıt ve malzemenin tarih, konu ve ilgili oldukları kuruluşlara göre sınıflandırılması, düzenlenmesi, korunması, arandığında bulunarak ilgili yerlere gönderilmesi, yabancı dilde ya da eski harflerle yazılmış eserlerin tercüme ettirilerek çalışmalarda kaynak olarak değerlendirilmesi ve hizmete hazır halde tutulması, arşivdeki malzemenin bakım ve temizliğinin gözetilmesi arşivcinin görevleri arasındadır. Arşivler genellikle mahzenlerde olduğundan, arşivciler tozlu, sıcak ya da soğuk, havasız ve kapalı yerlerde çalışmak durumunda kalırlar.

 

Tarih programı mezunları, Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans eğitimini tamamladıkları taktirde ortaöğretim kurumlarında ve ya dershanelerde tarih, ilköğretim okullarında tarih öğretmeni olarak görev alabilirler Üniversite ve yüksekokulların tarih bölümlerinde öğretim üyesi olmak ya da araştırma enstitülerinde çalışmak için lisansüstü eğitim görmek şarttır. Tarih bölümü mezunlarından Osmanlıcayı, iyi bilenler "Arşivci veya Tasnif Elemanı" olarak da çalışabilirler. Tarihçilik, iş bulma olanağı kısıtlı bir alandır; ancak bu alan çok yetenekli ve meraklı, kendini yetiştirmeye istekli kimselere doyurucu çalışma olanağı sağlar. Arşivciler tapu daireleri, Türkiye Büyük Millet Meclisi, adliyeler gibi eski belgeleri saklamak durumunda olan kuruluşlarda iş bulabilirler. Turist rehberliği de tarih bölümü mezunlarının çalışma alanı olabilir.

 

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI

 

         Mevcut Bölümler : Türk Dili ve Edebiyatı

         Alacağı Unvan     : Türk Dil Bilimcisi

         ÖSS Puan Türü    : SÖZ

         Eğitim Süresi       : 4

 

Türk dili ve edebiyatı programının amacı, Türk dilinin yapısını, gelişmesini ve diğer dillerle olan bağlantısını, Türk edebiyatının tarihini ve bugünkü durumunu inceleyecek elemanlar yetiştirmek. Bu programda, Türk dili ve edebiyatının tüm evrelerine yönelik eğitim yapılır; Osmanlıca, genel dilbilim, Çağatayca veya Uygurca, servet-i fûnun edebiyatı, halk edebiyatı, divan edebiyatı ve çağdaş Türk edebiyatı konularında dersler okutulur.

 

Türk dili ve edebiyatı programını bitirenlere” Türkolog (Türk Dil Bilimcisi)” unvanı verilmektedir. Türkologlar Türk dilinin yapısını, kökenini, gelişini, gelişimi etkileyen faktörleri,Türkçe ile yazılmış edebi eserleri incelerler; dilin korunması ve sağlıklı gelişimi için öneriler geliştirirler, sözlükler hazırlarlar. Ancak mezunların pek azı bu işleri yapmak için gerekli bilimsel meraka sahiptir. Mezunların bir kısmı yazar olarak, çoğunluğu da eğitici olarak görev yapmaktadırlar.

 

Türk dili ve edebiyatı bölümü mezunları kütüphanelerde, arşivlerde, Kültür Bakanlığında, televizyon ve gazete kurumunda görev alabilirler, yükseköğretim kurumlarında öğretim elemanı olarak çalışabilirler. Özel yetenekleri olanlar gazete ve derğilerde "Yazarlık", "Editörlük" yapabilirler. Ortaöğretim Alan Öğretmenliği Tezsiz Yüksek Lisans programını da bitirmiş olanlar öğretmenlik olanlar orta dereceli okullara Türk Dili ve Edebiyatı öğretmeni olarak atanabilirler. Özel yetenekleri olanlar gazete ve dergilerde yazarlık, editörlük yapabilirler.